Type Here to Get Search Results !

यशवंतराव चव्हाण जयंती माहिती | Yashwantrao Chavan Jayanti Information in Marathi 2022

यशवंतराव चव्हाण जयंती माहिती | Yashwantrao Chavan Jayanti Information in Marathi 2022

आजच्या या लेखा मधे आपण "यशवंतराव चव्हाण जयंती माहिती ( Yashwantrao Chavan Jayanti Information in Marathi) मराठीत वाचणार आहोत , तर वेळेचा अपव्यय ना करता अपन आजच्या मुख्या विषया कड़े वळुया -


यशवंतराव चव्हाण यांच्या विषयी माहिती मराठी मध्ये | Yashwantrao Chavan Jayanti marathi

यशवंतराव बळवंतराव चव्हाण (Yashwantrao Balwantrao Chavan Jayanti Information in Marathi) हे 12 मार्च 1913 ते 25 नोव्हेंबर 1984 या कालावधीत भारतीय राजकारणात सक्रीय होते. त्यांनी बॉम्बे राज्याचे शेवटचे मुख्यमंत्री आणि बॉम्बे राज्याच्या विभाजना नंतर महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री म्हणून काम केले. 1979 मध्ये अल्पायुषी चरण सिंग सरकार मध्ये भारताचे उपपंतप्रधान म्हणून त्यांचे शेवटचे महत्त्वाचे मंत्री पद भूषवले होते. ते एक उत्तम नेते, सहकारी नेते, सामाजिक कार्यकर्ते आणि लेखक होते. 

यशवंतराव चव्हाण हे सामान्य लोकांचे नेते म्हणून प्रसिद्ध होते. त्यांनी आपल्या भाषणांतून व लेखांतून सामाजिक लोकशाहीचा पुरस्कार केला आणि शेतकर्‍यांच्या भल्यासाठी महाराष्ट्रात सहकारी संस्था स्थापन करण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा होता. त्यांना आधुनिक महाराष्ट्राचे शिल्पकार मानले जाते


यशवंतराव चव्हाण यांचे सुरुवातीचे जीवन (Early life of Yashwantrao Chavan in Marathi)

यशवंतराव चव्हाण यांचा जन्म 12 मार्च 1913 रोजी महाराष्ट्रा तील सातारा जिल्ह्यातील (आता सांगली जिल्ह्यात) देव राष्ट्रे गावात कुणबी -मराठा कुटुंबात झाला. त्याना तीन भावंडे होती. यशवंतराव चव्हाण यांनी लहान पणीच त्यांचे वडील गमावले आणि त्यांचे संगोपन त्यांच्या काका आणि आईने केले. त्यांच्या आईने त्यांना आत्म निर्भरता आणि देश भक्ती शिकवली. लहान पणा पासूनच त्यांना भारताच्या स्वातंत्र्य लढ्याचे आकर्षण होते.

यशवंतराव चव्हाण हे भारताच्या स्वातंत्र्याच्या लढ्यात सक्रिय सहभागी होते. 1930 मध्ये कराड मध्ये शाळकरी असताना, महात्मा गांधींच्या नेतृत्वा खालील असहकार चळवळीत (Non-cooperation Movement) भाग घेतल्या बद्दल त्यांना दंड ठोठावण्यात आला होता. 

1932 मध्ये साताऱ्यात भारतीय ध्वज फडकवल्या बद्दल त्यांना 18 महिन्यांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा झाली. याच काळात ते स्वामी रामानंद भारती, धुळप्पा भाऊराव नवले, गौरीहर (आप्पासाहेब) सिहासने, व्ही.एस. पेज आणि गोविंद कृपाराम वाणी यांच्या संपर्कात आले अणि नंतर त्यांची मैत्री कायम राहिली.

टिळक हायस्कूल कराड येथून 1934 मध्ये हायस्कूल चे शिक्षण पूर्ण केल्या नंतर यशवंतराव चव्हाण कोल्हापूरच्या राजाराम कॉलेज मध्ये दाखल झाले. 1938 मध्ये बी.ए. इतिहास आणि राज्यशास्त्रात पदवी (बॉम्बे युनिव्हर्सिटी ने पुरस्कृत) पुण्याच्या लॉ कॉलेज मध्ये प्रवेश घेतला. 

1941 मध्ये कायद्याची पदवी (बॉम्बे युनिव्हर्सिटीने दिलेली एल.एल.बी) मिळवल्या नंतर त्यांनी कराड येथे फौजदारी वकील म्हणून प्रॅक्टिस सुरू केली. 1942 मध्ये त्यांनी सातारा जिल्ह्यातील फलटण येथे वेणूताई यांच्याशी त्यांच्या कुटुंबीयांनी जुळवून घेतले.

त्यांच्या महाविद्यालयीन काळात यशवंतराव चव्हाण हे अनेक सामाजिक कार्यात गुंतले होते आणि काँग्रेस पक्ष आणि त्यांच्या नेत्यांशी, जसे की जवाहरलाल नेहरू, सरदार पटेल आणि केशवराव जेधे यांच्याशी त्यांचा जवळचा संबंध होते. 

1940 मध्ये ते सातारा जिल्हा काँग्रेसचे अध्यक्ष झाले. चव्हाण हे A.I.C.C च्या मुंबई अधिवेशनातील प्रतिनिधीं पैकी एक होते. 1942 मध्ये त्यांनी "भारत छोडो (Quit India)" ची हाक दिली. आंदोलनात सहभागी झाल्यामुळे अटक होण्या पूर्वी  ‘underground’ झाले होते. त्यांनी सुमारे दोन वर्षे तुरुंगात घालवली आणि 1944 मध्येच त्यांची सुटका झाली.


☸️ यशवंतराव चव्हाण मराठी भाषण


यशवंतराव चव्हाण यांची राजकीय कारकीर्द (Yashwantrao Chavan Political career in Marathi)


मुंबई राज्य सरकार मधील कार्यालये 1946 मध्ये, यशवंतराव चव्हाण प्रथम दक्षिण सातारा मतदार संघातून मुंबई राज्याच्या विधानसभेचे सदस्य म्हणून निवडून आले. त्याच वर्षी त्यांची मुंबई राज्याच्या गृह मंत्र्यांचे संसदीय सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.

मोरारजी देसाई यांच्या पुढील सरकार मध्ये त्यांची नागरी पुरवठा, समाज कल्याण आणि वने मंत्री म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. 1953 मध्ये ते नागपूर करारावर स्वाक्षरी करणारे होते ज्यात आता महाराष्ट्र राज्य असलेल्या सर्व प्रदेशांच्या समान विकासाची हमी दिली होती.

1950 च्या दशकात संयुक्त महाराष्ट्र समिती (संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ - United Maharashtra Movement) ची मुंबई राजधानी असलेल्या संयुक्त महाराष्ट्रासाठी आघाडीचा संघर्ष पाहिला. चव्हाण कधी ही संयुक्त महाराष्ट्र समिती मध्ये सामील झाले नाहीत.

1957 च्या विधानसभा निवडणुकीत यशवंतराव चव्हाण कराड मतदार संघातून निवडून आले. या वेळी त्यांची काँग्रेस विधिमंडळ पक्षाचे नेते म्हणून निवड झाली आणि ते द्वि-भाषिक मुंबई राज्याचे मुख्यमंत्री झाले. या निवडणुकीत काँग्रेस पक्षाचा मराठी भाषिक भागात संयुक्त महाराष्ट्र समिती कडून पराभव झाला. 

तथापि, ते नेहरूंना महाराष्ट्राची निर्मिती करण्यास सहमती देण्यास सक्षम होते आणि म्हणूनच त्यांना महाराष्ट्राच्या मराठी भाषिक राज्याच्या निर्मितीचे प्रमुख शिल्पकार मानले जाते. 

1 मे 1960 रोजी यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री झाले. 1957 ते 1960 पर्यंत त्यांनी अखिल भारतीय काँग्रेस कार्यकारिणी वरही काम केले. चव्हाण यांच्या महाराष्ट्राच्या विकासाच्या दृष्टी कोनातून राज्यातील सर्व क्षेत्रां मध्ये औद्योगिक आणि कृषी या दोन्ही क्षेत्रांचा समान विकास होईल. 

ही दृष्टी त्यांनी सहकार चळवळीच्या माध्यमातून साकारण्याचा प्रयत्न केला. त्यांच्या मुख्यमंत्री असताना लोकशाही विकेंद्रित संस्था आणि शेतजमीन कमाल मर्यादा कायदा संमत करण्यात आला.


यशवंतराव चव्हाण यांची केंद्र सरकार मध्ये भूमिका (Yashwantrao Chavan Role in Central Government in Marathi)

भारत- चीन सीमा संघर्षाच्या पार्श्वभूमी वर कृष्ण मेनन यांनी 1962 मध्ये संरक्षण मंत्रीपदाचा राजीनामा दिल्या नंतर, पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांनी यशवंतरावांना संरक्षण मंत्री पद दिले. त्यांनी युद्धा नंतरची नाजूक परिस्थिती खंबीरपणे हाताळली आणि सशस्त्र दलांना सक्षम करण्यासाठी अनेक निर्णय घेतले आणि शत्रुत्व संपवण्यासाठी पंडित नेहरूं सोबत चीनशी वाटाघाटी केल्या. 

सप्टेंबर 1965 च्या भारत- पाकिस्तान युद्धा दरम्यान त्यांनी लाल बहादूर शास्त्री सरकार मध्ये संरक्षण खात्याची जबाबदारीही सांभाळली होती. 1962 च्या पोटनिवडणुकीत चव्हाण नाशिक लोकसभा मतदार संघातून खासदार म्हणून बिनविरोध निवडून आले. 14 नोव्हेंबर 1966 रोजी त्यांची पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी भारताचे गृह मंत्री म्हणून नियुक्ती केली. 

1969 मध्ये पहिल्या काँग्रेस फुटीच्या वेळी यशवंतरावां वर टीका झाली. राष्ट्रपती पदाच्या निवडणुकीत अधिकृत काँग्रेस उमेदवार संजीव रेड्डी यांना मत देण्याच्या त्यांच्या पूर्वीच्या वचनबद्धते वर ते ठाम होते आणि तसे करताना त्यांनी श्रीमती इंदिरा गांधी यांच्या संतापाला निमंत्रण दिले होते, परंतु नंतर त्यांनी त्यांची भूमिका बदलून त्यांना पाठिंबा दिला.

असे केल्याने, त्याने स्वतःला दुटप्पीपणा आणि कुंपण -सिटर असण्याचा आरोप केला. हातळकरांच्या म्हणण्या नुसार, त्यांच्या बाजूने असे म्हणता येईल की काँग्रेस पक्षाच्या सिंडिकेट गटाशी त्यांचे काहीही साम्य नव्हते परंतु श्रीमती गांधींच्या विचारांशी ते पूर्णपणे सुसंगत होते, जर त्यांच्या कार्यपद्धती नाहीत, तर त्यांची मुख्य चिंता ही एकता टिकवून ठेवण्याची होती. काँग्रेस, परंतु जेव्हा त्यांना वाटले की विभाजन अपरिहार्य आहे, तेव्हा ते सिंडिकेटच्या काही सदस्यांनी त्यांच्या समोर ठेवलेल्या अंधश्रद्धांना बळी पडले नाहीत.

26 जून 1970 रोजी गाँधी यांनी यशवंतराव चव्हाण यांना भारताचे अर्थ मंत्री म्हणून नियुक्त केले. त्यांच्या कार्यकाळात, भारतीय अर्थव्यवस्था 1966 नंतर प्रथमच मंदीत गेली आणि वास्तविक GDP वाढ 1972 मध्ये 0.55% ने घसरली.


यशवंतराव चव्हाण यांचा मृत्यू आणि वारसा (Yashwantrao Chavan's Death and legacy in Marathi)

मुख्यमंत्री, उप पंतप्रधान, अर्थमंत्री, संरक्षण मंत्री ते गृह मंत्री आणि परराष्ट्र मंत्री अशी देशातील सर्व महत्त्वाची पदे त्यांनी भूषवली. त्यांनी सर्व क्षेत्रात महत्त्वाचे बदल घडवून आणले जिथे त्यांनी सत्ता सांभाळली, 1962 च्या चीन भारत युद्धा नंतर भारतीय सैन्याची पुनर्बांधणी करण्यातही त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. 

संरक्षण मंत्री म्हणून त्यांची नियुक्ती झाल्या नंतर, त्यांनी झपाट्याने सैन्याचा विस्तार आणि आधुनिकी करण केले आणि 1971 च्या युद्धात भारताला थेट मदत करणारे लष्करी प्रतिष्ठा पुनर्संचयित केली. 1965 च्या भारत पाकिस्तान युद्धा तही त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती. 

यशवंतराव चव्हाण यांचे 25 नोव्हेंबर 1984 रोजी दिल्लीत हृदय विकाराच्या झटक्या ने निधन झाले. ते 71 वर्षांचे होते. त्यांच्या वर 27 नोव्हेंबर रोजी पूर्ण शासकीय सन्मानाने कराड येथे अंत्यसंस्कार करण्यात आले आणि त्यांची समाधी कृष्णा-कोयना प्रीतीसंगम येथे आहे. ते त्यांच्या चारित्र्य आणि बुद्धीसाठी प्रसिद्ध होते.




टिप्पणी पोस्ट करा

0 टिप्पण्या
* Please Don't Spam Here. All the Comments are Reviewed by Admin.

आपल्या फेसबुक ला लाईक करा !